Vietnamese American Political Action Committee

THE YARDSTICK OF LEGITIMACY: COMPARING US AND VIETNAMESE ELECTIONS

Elections are the universal currency of political legitimacy. Today, nearly every nation on Earth holds them. Yet, the physical act of dropping a ballot into a box can represent two entirely different concepts: a genuine transfer of sovereign power, or a highly choreographed administrative procedure.
To distinguish between the two, we cannot rely solely on the self-assessments of governments. We need an objective metric. The Alliance for Vietnam’s Democracy (AfVD) has developed a comprehensive 470-point scorecard based on the 47 criteria outlined in the Inter-Parliamentary Union’s (IPU) Declaration on Criteria for Free and Fair Elections—a landmark document that, crucially, both the United States and Vietnam have signed.
When we apply this rigorous 47-point IPU/AfVD scorecard to recent elections in the United States and Vietnam, the contrasting scores reveal the stark difference between a competitive democracy and a single-party state.The United States: The Messy Reality of Genuine Competition
If applied to the United States, the AfVD scorecard yields a high score (400 out of 470), reflecting the core mechanics of a liberal democracy.
The U.S. scores maximum points in the most critical IPU categories: freedom of speech, the right to form independent political parties, equal access to an independent press, and the right to peaceful assembly. Opposition candidates campaign freely without fear of state-sponsored imprisonment. Most importantly, the electoral process is subjected to fierce, decentralized oversight by multiple political parties, independent election commissions, and an independent judiciary that routinely hears and resolves electoral disputes.
However, the scorecard also captures systemic imperfections. The U.S. loses points due to disparities in campaign finance that give outsized influence to wealth, and structural anomalies like partisan gerrymandering or the Electoral College, which can occasionally result in a misalignment between the popular vote and the final outcome.
Despite these flaws, the U.S. system meets the ultimate IPU benchmark: uncertainty of the outcome. The ruling party can, and frequently does, lose power peacefully. The legitimacy of the government is derived directly from the uncoerced, unpredictable choice of the voters.Vietnam: The Orchestrated Consensus
By contrast, the AfVD scorecard assigns Vietnam a score of 189 out of 470. At first glance, the system appears highly efficient. Vietnam scores well on logistical criteria: polling stations are accessible, election days are peaceful, and the state reports voter turnout consistently exceeding 99%.
However, under the IPU criteria, an election is only as free as the choices presented on the ballot. Here, the Vietnamese system fundamentally collapses.
Vietnam scores near zero on political pluralism, independent monitoring, and freedom of the press. The ruling Communist Party of Vietnam (CPV) maintains a constitutional monopoly on power. The fatal blow to its IPU compliance occurs long before election day during a vetting process known as hiệp thương (consultation), managed by the state-controlled Fatherland Front. This process systematically eliminates independent, reformist, or dissenting candidates.
Consequently, the Vietnamese election is devoid of actual political competition. Voters are not asked to choose between competing visions for the country’s future; they are asked to ratify a pre-selected list of candidates approved by the ruling party. There are no independent election commissions to verify the count, and no independent courts to hear grievances.The Illusion of Equivalency
The AfVD scorecard effectively dismantles the illusion that high voter turnout equates to democratic legitimacy. The 99% turnout in Vietnam is not a metric of civic enthusiasm, but of administrative pressure and a lack of alternative options.
In global geopolitics, realism often dictates diplomacy. The United States and other Western democracies have elevated Vietnam to a Comprehensive Strategic Partner, driven by mutual economic interests and a shared desire for regional stability in the Indo-Pacific. Diplomatic needs and realpolitik frequently lead the world to treat nations similarly on the global stage, regardless of their internal governance.
But diplomatic pragmatism must not be confused with democratic endorsement. As the AfVD scorecard makes clear, the IPU Declaration sets a universal standard that cannot be bypassed by economic success or strategic utility.
A government’s legitimacy must stem from the genuine aspirations of its people, expressed through a free and secret ballot among competing choices. Under the very IPU criteria that Vietnam agreed to uphold, an electoral system designed to eliminate competition and deny voters a free choice fundamentally fails the test of legitimacy. No matter how smoothly the physical voting process is executed, a single-party state that silences its opposition cannot legitimately claim to hold a mandate from the people.

(dịch)
THƯỚC ĐO CỦA TÍNH CHÍNH DANH: TƯƠNG QUAN TUYỂN CỬ GIỮA HOA KỲ VÀ VIỆT NAM
Tuyển cử vốn là bản vị phổ quát của tính chính danh về mặt chính trị. Ngày nay, hầu như tất cả các quốc gia trên hoàn vũ đều tổ chức tuyển cử. Thế nhưng, hành động thuần túy mang tính vật lý là bỏ lá phiếu vào thùng lại có thể biểu trưng cho hai ý niệm hoàn toàn trái ngược: một sự chuyển giao quyền hành tối thượng đích thực, hay chỉ là một thủ tục hành chánh được dàn dựng vô cùng tinh vi.
Để phân định rạch ròi hai ý niệm ấy, chúng ta không thể thuần túy ỷ lại vào lời tự xưng của các chính phủ. Chúng ta cần một hệ quy chiếu khách quan. Liên Minh Vì Dân Chủ Cho Việt Nam (AfVD) đã kiến tạo một bảng lượng giá toàn diện gồm 470 điểm, y cứ trên 47 tiêu chuẩn được vạch ra trong bản “Tuyên Cáo về các Tiêu Chuẩn cho một Cuộc Tuyển Cử Tự Do và Công Bằng” của Liên Hiệp Nghị Viện (IPU) — một văn kiện mang tính bước ngoặt mà, điều cốt tử là, cả Hoa Kỳ lẫn Việt Nam đều đã đặt bút ký kết.
Khi áp dụng bảng lượng giá IPU/AfVD 47 điểm vô cùng khắt khe này vào các kỳ tuyển cử gần đây tại Hoa Kỳ và Việt Nam, những điểm số tương phản đã phơi bày sự dị biệt một trời một vực giữa một nền dân chủ phóng khoáng mang tính cạnh tranh và một chế độ độc đảng.Hoa Kỳ: Thực Tại Bề Bộn Của Sự Cạnh Tranh Đích Thực
Nếu đem áp dụng cho Hoa Kỳ, bảng lượng giá của AfVD mang lại một số điểm ngất ngưởng (400 trên 470), phản ảnh những cơ năng vận hành cốt lõi của một nền dân chủ tự do.
Hoa Kỳ đạt điểm vẹn toàn ở những hạng mục IPU sanh tử nhứt: quyền tự do ngôn luận, quyền kết lập các chính đảng độc lập, quyền tiếp cận bình đẳng với nền báo chí tự do, và quyền hội họp ôn hòa. Các ứng cử viên thuộc phe đối lập được tự do vận động tranh cử mà không phải nơm nớp lo sợ cảnh lao tù do guồng máy nhà nước giáng hạ. Quan trọng hơn cả, toàn bộ tiến trình tuyển cử được đặt dưới sự giám sát phân quyền và gắt gao bởi đa đảng phái, các ủy hội tuyển cử độc lập, và một nền tư pháp biệt lập — nơi hằng xuyên thụ lý và phân xử các vụ tranh tụng bầu cử.
Dẫu vậy, bảng lượng giá cũng vạch trần những khiếm khuyết mang tính hệ thống. Hoa Kỳ bị trừ điểm vì những chênh lệch trong vấn đề tài chính tranh cử — điều đã dung túng cho mãnh lực của tài phiệt lấn lướt, cùng những nghịch lý về mặt cấu trúc như tệ nạn phân ranh bầu cử theo phe phái (gerrymandering) hay chế độ Cử Tri Đoàn (Electoral College), những yếu tố thỉnh thoảng dẫn đến sự khác biệt giữa phổ thông đầu phiếu và kết cuộc chung thẩm.
Bất chấp những tỳ vết ấy, thể chế Hoa Kỳ vẫn đáp ứng được tiêu chuẩn tối hậu của IPU: sự bất định của kết quả. Đảng đương quyền hoàn toàn có thể, và thực tế thường xuyên, bị truất phế một cách ôn hòa. Tính chính danh của chính quyền đâm chồi trực tiếp từ sự lựa chọn tự do, không bị o ép và không thể tiên liệu trước của khối cử tri.Việt Nam: Sự Đồng Thuận Được Dàn Dựng
Trái ngược thay, bảng lượng giá của AfVD chỉ đánh giá Việt Nam ở mức 189 trên 470 điểm. Thoạt nhìn, guồng máy này có vẻ vận hành vô cùng đắc lực. Việt Nam ghi điểm khá tốt ở các tiêu chí về hậu cần: các phòng phiếu dễ dàng tiếp cận, ngày bầu cử diễn ra trong trật tự, và nhà nước luôn luôn xướng lên tỷ lệ cử tri đi bầu hằng xuyên vượt ngưỡng 99%.
Thế nhưng, chiếu theo các tiêu chuẩn của IPU, một cuộc tuyển cử chỉ thực sự tự do khi và chỉ khi có sự hiện diện của những lựa chọn tự do trên lá phiếu. Và chính tại điểm nòng cốt này, thể chế của Việt Nam sụp đổ từ trong căn bản.
Việt Nam ghi nhận điểm số gần như bằng không về đa nguyên chính trị, giám sát độc lập và tự do báo chí. Đảng Cộng sản Việt Nam (ĐCSVN) cầm quyền duy trì thế độc tôn quyền lực theo hiến pháp. “Cú đòn chí mạng” đối với việc tuân thủ các tiêu chuẩn của Liên minh Nghị viện Thế giới (IPU) đã xảy ra từ lâu trước ngày bầu cử, cụ thể là trong quá trình sàng lọc được gọi là hiệp thương, do Mặt trận Tổ quốc — một tổ chức dưới sự kiểm soát của nhà nước — quản lý. Quy trình này loại bỏ một cách hệ thống các ứng cử viên độc lập, có tư tưởng cải cách hoặc bất đồng chính kiến.
Hệ quả là, bầu cử tại Việt Nam thiếu vắng sự cạnh tranh chính trị thực sự. Cử tri không được yêu cầu lựa chọn giữa các viễn kiến đối lập về tương lai đất nước; thay vào đó, họ được yêu cầu phê chuẩn một danh sách ứng cử viên đã được tuyển chọn và phê duyệt bởi Đảng cầm quyền. Không có các ủy ban bầu cử độc lập để xác minh kết quả kiểm phiếu, cũng như không có tòa án độc lập để giải quyết các khiếu nại.Ảo Ảnh Của Sự Bình Đẳng
Bảng điểm của AfVD đã tháo gỡ một cách hiệu quả ảo tưởng cho rằng tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu cao đồng nghĩa với tính chính danh dân chủ. Tỷ lệ cử tri đi bầu 99% tại Việt Nam không phải là thước đo cho sự nhiệt huyết của công dân, mà là kết quả của áp lực hành chính và sự thiếu hụt các lựa chọn thay thế.
Trong địa chính trị toàn cầu, chủ nghĩa thực dụng thường chi phối ngoại giao. Hoa Kỳ và các nền dân chủ phương Tây khác đã nâng tầm Việt Nam thành Đối tác Chiến lược Toàn diện, được thúc đẩy bởi các lợi ích kinh tế chung và mong muốn chung về ổn định khu vực tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Các nhu cầu ngoại giao và chính trị thực dụng (realpolitik) thường dẫn dắt thế giới đối xử với các quốc gia theo cách tương đồng trên trường quốc tế, bất kể nền quản trị nội bộ của họ ra sao.
Tuy nhiên, không được nhầm lẫn giữa sự thực dụng ngoại giao với sự ủng hộ về dân chủ. Như bảng điểm của AfVD đã chỉ rõ, Tuyên bố của IPU thiết lập một tiêu chuẩn phổ quát mà thành công kinh tế hay lợi ích chiến lược đều không thể bỏ qua.
Tính chính danh của một chính phủ phải bắt nguồn từ nguyện vọng thực sự của nhân dân, được thể hiện thông qua cuộc bỏ phiếu tự do và kín giữa các lựa chọn có tính cạnh tranh. Theo chính các tiêu chí của IPU mà Việt Nam đã đồng ý tuân thủ, một hệ thống bầu cử được thiết kế để loại bỏ sự cạnh tranh và tước đi quyền lựa chọn tự do của cử tri về cơ bản đã thất bại trong bài kiểm tra về tính chính danh. Dù quá trình bỏ phiếu vật lý có được thực hiện trôi chảy đến đâu, một quốc gia độc đảng vốn dĩ dập tắt các tiếng nói đối lập thì không thể khẳng định một cách chính đáng rằng mình đang nắm giữ sự ủy thác từ nhân dân.